این مقاله حاوی یک امتیاز است ، مهلت ارسال پاسخ تا تاریخ 20 تیر 1404 میباشد
ماجرای سام لوید و معماهای جالب ریاضیاتی او :
سام لوید ، یکی از بزرگترین بنیانگذاران سرگرمی های ریاضی جهان در ۳۰ ژانویۀ سال ۱۸۴۱ ، در فیلادلفی به دنیا آمد . پدرش او را در سه سالگی به نیویورک برد . سام لوید دورۀ دبستان و دبیرستان را در آنجا گذراند ، و در ۱۷ سالگی دورۀ متوسطه را به پایان رساند.
استعداد عجیبی در تردستی ، شطرنج ، تا کردن کاغذ برای ساختن اشکال مختلف ، و ارائه راه حل برای بازی های فکری در ریاضی ، و بالاخره طرح و حل معماها داشت ، و از اوایل دوران نوجوانی زندگی خود را وقف این گونه کارها کرد . شاید اگر وی به جای پرداختن به این گونه مسایل ذهنی به دانشگاه می رفت ، مهندس خوبی از آب در می آمد ، ولی او از این کار صرف نظر کرد ، تا با طرح معماهای شیرین و دوست داشتنی زیادی مردم جهان را به تمرین ورزشهای فکری علاقه مند سازد ، و با ابداع یک سری بازیهای علمی آنها را به درست اندیشیدن وا دارد .
سام لوید فقط 14 سال داشت که اولین مساله ی او در یکی از معروف ترین مجله های نیویورک در 14 آوریل 1855 به چاپ رسید و از آن به بعد در عرض چند سال ، وی به عنوان طراح معماها و بازی های فکری معروف شد.
آن چه که دنیا سام لوید را با آن می شناسد؛ بازی 14 – 15 است . این بازی فکری عجیب به سال 1870 توسط سام لوید ابداع و طرح ریزی شد که به سادگی از یک مربع چوبی کوچک ، با 4 دیواره ی کوتا ه تشکیل می یافت و داخل آن 15 مهره ی مربع مساوی کنارهم قرار داشتند که روی آنها شماره هایی از 1 تا 15 نوشته شده بود و فقط جای یک مهره خالی بود .
موضوع بازی عبارت بود ازا ین که مهره ها را به ترتیب منظم و یا نامنظم در جعبه قرار دهند و به وضعیت دیگر از پیش تعیین شده در آورند . ولی هیچ بازیکنی اجازه نداشت مهره ها را از کف جعبه بلند کند، فقط می توانست با لغزاندن آن ها به خانه ی خالی مجاور و استمرار این عمل ، به حل مساله موفق شود.
تمام شماره ها از بالا به پایین منظم چیده شده بود . فقط در آخرین ردیف ، جای مهره های 14 و 15 عمدا پس و پیش بودند تا بازیکن با جابه جایی مهره ها موفق به مرتب کردن آن دو مهره شود .
سام لوید در مجله های ریاضی آن زمان ، حل معمای فوق را به مسابقه گذاشت و 1000 دلار جایزه به حل کننده ی آن وعده داده بود . تیپ های مختلفی از مردم، دانش آموز و دانشجو، معلم و استاد، کشاورز و بازاری و حتی مامور آتش نشانی و …..
همه و همه کار اصلی خود را رها کرده و فقط به این بازی مشغول شده بودند!
به طوری که در تراموا نیز مسافران زیادی از مبدا تا مقصد، وقت خود را به آن صرف می کردند. هرکسی می خواست بلکه با جابه جایی های مناسب محل مهره های 14 و 15 را با هم عوض کند و نظم را در جدول برقرار سازد تا آن جا که از طرف دولت در کشورهای مختلف به ادارات و مدارس و دانشگاه ها بخشنامه شد که در ساعات اداری پرداختن به بازی 14 ، 15 ممنوع است.
بعدها توسط ریاضی دانان ثابت شد که این معما پاسخ ندارد. یعنی هیچ کس نمی تواند در این وضعیت جای 14 و 15 را با هم عوض کند؛ علاوه براین دانشمندان ثابت کردند که کلا 20 تریلیون نوع پیکربندی می توان از این مهره ها ترتیب داد ولی اگر بخواهیم از یک ترتیب به ترتیب معین دیگری برسیم دقیقا نصف مساله ها ( 10 تریلیون نوع ) جواب دارند و در نصف دیگر نمی توان به نتیجه رسید یعنی اگر دو جعبه ی مربوط به این بازی با شماره ها برحسب تصادف چیده شوند ، با جابه جایی مهره ها شانس موفقیت برای رسیدن به یکی از این دو وضعیت ( با 14 – 15 مرتب یا نامرتب ) یک دوم است .
بعدها مساله های فکری دیگری نیز توسط سام لوید طرح شد که با این جعبه و با همین مهره ها قابل بررسی بوده و دارای جواب است .
پدر سام لوید نیز از نوابغ معروف در قلمرو سرگرمی های ریاضی است و معماها و بازی ها ی فکری زیادی از وی در مجلات و روزنامه های آن زمان منتشر شده بود بعد ازمرگ او سام لوید به جمع آوری آثار پدر همت گماشت و کتاب بزرگ ” دائره المعارف معماها ” را به سال 1914 منتشر کرد که تا به امروز در تمام دنیا کسی نتوانسته است نظیر این کتاب را از نظر حجم وتنوع مطالب، به دوستداران معماها هدیه کند .
سام لوید از همان 14 سالگی روی به طراحی معماهایی در زمینه شطرنج آورد
اولین مسئله طرح شده بوسیله او به سال 1851 و در مجله اختصاصی شطرنج (chess monthly) به چاپ رسید و در شانزده سالگی به یکی از بزرگترین طراح مسائل شطرنج مشهور شد.
“سام لوید” پایه گذار بسیاری از ایده ها و تم های طرح مسئله بوده است و بسیاری از طراحان معروف از کارهای وی الهام گرفته اند و سپس آن را بسط و توسعه داده اند.همچنین “سام لوید” مسائل بسیاری توام با داستان طرح کرده است که در نوع خود بینظیر می باشد.مسائل مات کمکی یا خود ماتی (Help mate) برای اولین بار توسط وی ارائه شده است.
“سام لوید” در دوران حیت خود با “ویلهلم اشتاینیتز” اولین قهرمان رسمی شطرنج جهان آشنایی نزدیک داشته و حتی مدتی هم مشترکاً یک مجله شطرنج را منتشر کرده اند.
معروف است که “سام لوید” یک مسئله مات چهار حرکتی را طرح کرده است که “اشتاینیتز”موفق به پیدا کردن یکی از راه حلها نشده است و به همین جهت به وی لقب “سلطان معماها” داده است.
“سام لوید” با مجلات بسیاری همکاری داشته است و در بخش مسائل شطرنج آنها فعالیت داشته است.از جمله این مجلات می توان به (American chess jurnal) و (Chess monthly) اشاره کرد.او کتاب مشهوری تحت عنوان “استراتژی شطرنج” را تالیف نموده است که در برگیرنده نظریاتش در مورد طرح مسائل است و یکی از کتابهای مهم درزمینه طراحی مسائل به شمار می رود.
“سام لوید” جوایز بسیاری را در مسابقات طراحی مسائل شطرنج به خاطر طرح مسائل بی نظیرش دریافت نموده است.”اشتاینیتز” در مورد او گفته است: “هر کسی می تواند مسائل “سام لوید” را حل کند اما در هر هزار مرتبه تلاش در مرتبه نهصد و نود و نهم موفق به این کار خواهد شد.
چند معمای زیبا مات در دو حرکت از سام لوید
سفید چگونه در دو حرکت سیاه را مات کند ؟
سفید چگونه در دو حرکت سیاه را مات کند ؟
سفید شروع و در دو حرکت مات میکند چگونه؟